Upadłość konsumencka na nowych zasadach! Co się zmienia w procedurach w 2026 roku

Rekordowa liczba upadłości konsumenckich w Polsce

W ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2026 roku coś wyraźnie się zmienia na polskim rynku finansów osobistych. Od stycznia do końca września 2026 r. ogłoszono upadłość wobec 18 370 osób. To wzrost aż o 19 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego. Eksperci wskazują, że jeśli obecne tempo utrzyma się w ostatnim kwartale, liczba upadłości konsumenckich w całym 2026 r. może przekroczyć 24 tys.

Rekordowy napływ osób szukających drogi do oddłużenia to sygnał, że wiele rodzin zmaga się z problemami finansowymi. Banki, karty kredytowe, pożyczki czy zobowiązania alimentacyjne tworzy się czarny scenariusz, z którego wyjście wydaje się niemożliwe. Na szczęście właśnie teraz prawo przychodzi z pomocą, przygotowując nowy model procedur.

Projekt nowelizacji Prawa Upadłościowego: co się zmieni

4 września 2026 r. został złożony projekt ustawy (druk nr 3085), który skierowano do pierwszego czytania w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Chociaż przepisy jeszcze nie obowiązują, warto wiedzieć, jakie zmiany nas czekają.

Kluczowym założeniem reformy jest przyspieszenie całego procesu oddłużenia. Najważniejszą zmianą jest dążenie ustawodawcy do przyspieszenia całego procesu. Nowe przepisy wprowadzają sztywne terminy dla syndyków i sądów, co ma na celu skrócenie okresu od złożenia wniosku do finalnego oddłużenia.

Automatyczne umorzenie długów: koniec długotrwałej niepewności

Jedną z przełomowych zmian jest możliwość automatycznego umorzenia zobowiązań. Nowe przepisy zakładają automatyczne umorzenie długów po zakończeniu planu spłaty. Jest to przełomowa zmiana, która nastąpi trzy miesiące po wykonaniu ustalonego planu.

Praktycznie oznacza to, że gdy dłużnik sumiennie spłacał ustalony plan przez 3 lata (lub 7 lat, jeśli bankructwo było umyślne), jego zobowiązania ulegają umorzeniu z mocy prawa, bez konieczności dodatkowych procedur sądowych. To daje wymarzoną szansę na start na nowo.

Zmiana nadzoru: mniej kontroli sądu, więcej odpowiedzialności wierzycieli

Istotną zmianą jest przesunięcie odpowiedzialności za monitoring spłat. Jedną z kluczowych zmian jest odejście od obowiązkowego nadzoru sądu nad realizacją planu spłaty zadłużenia przez osoby ogłaszające upadłość. Obecnie to sąd sprawdza, czy dłużnik regularnie spłaca wierzycieli. Po zmianach obowiązek ten przejdzie na samych wierzycieli – to oni będą musieli monitorować, czy dłużnik wywiązuje się z obowiązków.

Taka zmiana ma odciążyć przepełnione sądy, a jednocześnie dać wierzycielom większe możliwości kontroli. Bezzałożeniowo niezłożenie sprawozdania nie będzie automatyczną podstawą uchylenia planu spłaty. Kontrola ma być w większym stopniu uruchamiana wtedy, gdy uczestnik postępowania dostrzeży problem i zwróci się do sądu.

Kto może ubiegać się o upadłość konsumencką?

Upadłość konsumencka przeznaczona jest dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Z tej drogi mogą skorzystać osoby nieprowadzące działalności gospodarczej. Kluczowym warunkiem jest stan niewypłacalności, który musi mieć charakter trwały.

Przepisy są znacznie bardziej liberalne niż w przeszłości. Sąd ogłasza upadłość niemal w każdym przypadku, gdy dłużnik jest trwale niewypłacalny. Oznacza to, że sam fakt, że się zbankrutowałeś, nie powinien być przeszkodą, jeśli sytuacja finansowa jest rzeczywiście bez wyjścia.

Procedura krok po kroku: jak wygląda upadłość w praktyce

Mimo planowanych zmian, podstawowa ścieżka procedury pozostaje podobna. Aby się oddłużyć, musisz wykonać kilka kroków.

• Przygotowanie wniosku. Zbierz informacje o wszystkich dłużnikach, wysokościach zobowiązań i swoich dochodach oraz wydatkach.
• Złożenie wniosku w sądzie. Wniosek trafia do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania. W 2025 roku weszły już w życie niektóre ułatwienia – opłata sądowa za złożenie wniosku wynosi obecnie jedynie 30 zł.
• Ogłoszenie upadłości i wyznaczenie syndyka. Sąd ogłasza twoją upadłość i przydziela ci syndyka, który będzie pilnować postępowania.
• Ustalenie planu spłaty lub umorzenie bez planu. Sąd albo ustala plan, w którym spłacisz część zobowiązań przez kilka lat, albo od razu umorzuje całe długi (jeśli naprawdę nie masz na co żyć).
• Realizacja planu i oddłużenie. Po wykonaniu planu następuje automatyczne umorzenie pozostałych zobowiązań.

Ile czasu zajmuje oddłużenie?

Długość postępowania zależy od indywidualnej sytuacji. Jeśli sąd ustali plan spłaty, jego długość wynosi zazwyczaj do 36 miesięcy (3 lata) dla osób, które zbankrutowały przez pech, oraz do 84 miesięcy (7 lat) dla osób, które spowodowały bankructwo umyślnie lub przez rażące niedbalstwo.

Sąd ustala plan spłaty, w którym dłużnik spłaca określoną część zobowiązań przez z góry wyznaczony czas, co do zasady do 36 miesięcy, a w przypadku gdy dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, od 36 do 84 miesięcy.

Gdzie szukać pomocy?

Proces upadłości konsumenckiej jest skomplikowany, a błędy na wniosku mogą spowodować opóźnienia. Warto rozważyć konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie upadłościowym. Wiele porad można uzyskać też w bezpłatnych poradniach prawnych.

Artykuł nie zastępuje porady prawnej. Każda sytuacja finansowa jest inna, a decyzja o zgłoszeniu upadłości wymaga indywidualnej analizy. Kierunek się do specjalisty, zanim podejmiesz ostateczną decyzję.

Podsumowanie: nowe możliwości dla dłużników

Rok 2026 przynosi rekordową liczbę upadłości konsumenckich, ale też szansę na zmianę przepisów na korzyść dłużników. Uproszczone procedury, przyspieszony proces i automatyczne umorzenie zobowiązań to przełom w podejściu do oddłużenia. Jeśli jesteś zawalony długami i widzisz tylko czarny scenariusz, upadłość konsumencka może być tym światłem w tunelu, o którym myślałeś, że nie istnieje. Ważne jest jednak działanie zdecydowane i zaplanowane, wsparte wiedzą o tym, jakie kroki przed tobą czekają.